Türkiye’de tıbbın ve sağlık sisteminin en temel taşıyıcı kolonlarından biri olan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) branşı, ciddi bir niteliksel ve niceliksel krizle karşı karşıya. Geçmiş yıllarda Tıpta Uzmanlık Sınavı’nın (TUS) en prestijli ve en yüksek puanlı bölümleri arasında yer alan pediatri, şimdilerde genç hekimlerin uzak durduğu bir alan haline geldi. Uzmanlar; ağır iş yükü, yetersiz mali haklar, malpraktis davaları ve tırmanan sağlıkta şiddet olayları nedeniyle branşın cazibesini yitirdiğini, önlem alınmazsa yakın gelecekte çocuk hastaları tedavi edecek uzman bulunamayacağını vurguluyor.
Başlıklar
Bakanlığın Mevcut Verileri ve Çözüm Bekleyen Pediatri Raporu
Sağlık Bakanlığı’nın güncel verilerine göre Türkiye genelinde 13 bin 703 pediatri uzmanı, 3 bin 485 pediatri asistanı ve 1319 yan dal asistanı görev yapıyor. Sayısal olarak geniş bir kadro görünümü çizilse de nüfus artışı, çocuk nüfusunun yoğunluğu ve başvuru oranları dikkate alındığında sahadaki iş yükünün taşınamaz boyutlara ulaştığı ifade ediliyor.
Türk Pediatri Kurumu yöneticileri, bu yapısal krize dikkat çekmek ve somut çözüm yolları üretmek amacıyla yaklaşık bir yıl önce Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile bir araya gelerek kapsamlı bir dosya sunmuştu. Ancak aradan geçen süreye rağmen uzmanlık eğitimindeki standartlar ve çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik radikal adımların henüz atılmadığı belirtiliyor.
“Dört Yılda Bir Passat” Sloganı: Performans Sistemi ve Ekonomik Uçurum
Genç hekimlerin branş tercihlerini yaparken idealizmin ötesinde, rasyonel ve ekonomik gerçekleri ön plana koyduğunu belirten Türk Pediatri Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi Bülent Taner Karadağ, çarpıcı bir tespitte bulunuyor. Asistan hekimler ve genç uzmanlar arasında cerrahi veya girişimsel ağırlıklı diğer branşlara atıfla kullanılan “Dört yılda bir Passat” söyleminin, mevcut performans tabanlı ek ödeme sisteminin yarattığı adaletsizliği özetlediğini ifade ediyor.
Pediatri branşında, cerrahi branşlara kıyasla “tıbbi işlem” sayısının az olması, muayene ve takip süreçlerinin ise daha uzun zaman alması, hekimlerin performans gelirlerini doğrudan düşürüyor. Bu durum, tıp fakültesi mezunlarının daha az nöbet yükü olan ve daha yüksek gelir getiren branşlara yönelmesini tetikliyor.
Asistan Eğitiminde Kan Kaybı ve Şehir Hastaneleri Dengesi
Krizin bir diğer boyutu ise uzmanlık eğitiminin niteliğinde yaşanıyor. Üniversite hastaneleri ile şehir hastaneleri arasındaki kadro dağılımında ciddi bir dengesizlik olduğunu vurgulayan uzmanlar, eğitim faaliyetlerinin geri plana itildiğini savunuyor.
-
Zaman Darlığı: Birçok klinikte asistan eğitimleri, yoğun poliklinik ve servis mesailerinin öncesine ya da sonrasına sıkıştırılıyor.
-
Aşırı Hasta Popülasyonu: Günde 80-90 hastaya bakmak zorunda kalan asistan hekimler, vaka analizi yapacak zamanı bulamıyor.
-
Merkez Enflasyonu: Uzmanlık eğitiminin çok sayıda ve standardı düşük merkezde verilmesi yerine, daha az ama akredite edilmiş güçlü merkezlerde toplanması gerektiği ifade ediliyor.
Türk Pediatri Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi Nur Canpolat, zorluklara rağmen pediatri mesleğinin manevi yönünün altını çizerek, “Hayat boyu aynı yoğunlukta nöbet tutulmuyor, her dönem günde 90 hasta bakılmıyor. Belli bir eğitim dönemindeki zorluklar, bu kutsal branşın geleceği için göze alınabilir” diyerek genç meslektaşlarına motivasyon çağrısında bulunuyor.
Yan Dallar ve Çocuk Aciller Kapanma Eşiğinde
Pediatride yaşanan bu daralma, sadece ana branşı değil, hayati öneme sahip üst uzmanlık dallarını (yan dalları) da doğrudan felç etmiş durumda.
-
Çocuk Yoğun Bakım
-
Yenidoğan Yoğun Bakım (Neonatoloji)
-
Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi
-
Çocuk Nefrolojisi
Gibi kritik yan dallarda asistan kadroları boş kalıyor. Bazı köklü üniversite hastanelerinde çocuk acil servislerinin hekim yetersizliğinden dolayı kapanma noktasına geldiği, nöbetlerin ve acil sağlık hizmetlerinin pratisyen hekimler üzerinden yürütülmeye çalışıldığı bildiriliyor.
“Sistem Çökebilir Ama Çocukla Kurulan Bağ Her Şeye Değer”
Sağlık sisteminin omurgasını oluşturan pediatri, dahiliye ve genel cerrahi gibi temel branşların zayıflamasının toplumsal bir sağlık krizine yol açacağını belirten Kenan Barut, tehlikenin boyutuna dikkat çekiyor. Ağır nöbetler, malpraktis riski ve tırmanan şiddet olaylarının gençleri korkuttuğunu kabul eden Barut, her şeye rağmen mesleğin insani yönünün ikame edilemez olduğunu vurguluyor: “Bir çocuğun sağlığına kavuşup gelip boynunuza sarılması, dünyadaki tüm maddi kazançların ve zorlukların üzerindedir.”
Pediatri krizinin çözülmesi için performansa dayalı ücretlendirme sisteminin revize edilmesi, nöbet şartlarının insani seviyelere çekilmesi ve hekimlerin hukuki koruma kalkanlarının güçlendirilmesi sahadaki tüm uzmanların ortak talebi olarak öne çıkıyor.
