Milyonlarca memur ve emeklinin maaş zammının belirlendiği kritik aylarda %1’in altında kalan enflasyon oranları, zamlı maaşların cebe girdiği ilk ayda tarihi bir sıçrama yaptı. TÜİK verilerine göre Kasım ve Aralık aylarında %0,80 bandında seyreden TÜFE, Ocak ayında %4,84 olarak açıklandı. Bu durum, “Zamlar belirlenirken düşen, zam alınınca yükselen enflasyon” tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Başlıklar
📉 Zam Hesabında “Düşük”, Cüzdanda “Yüksek” Enflasyon
Ekonomi gündeminin en sıcak başlığı, maaş artış oranları ile piyasa gerçekleri arasındaki makas oldu. Memur ve emekli maaş artışları, geriye dönük 6 aylık enflasyon verileri baz alınarak hesaplanıyor. Bu hesaplamanın son iki virajı olan Kasım ve Aralık aylarında açıklanan veriler şaşırtıcı derecede düşük seyretmişti:
- Kasım Ayı Enflasyonu: %0,87
- Aralık Ayı Enflasyonu: %0,89
Bu oranlar, memur ve emeklinin alacağı enflasyon farkının sınırlı kalmasına neden oldu. Ancak maaş zammı netleşip ödemeler başladıktan hemen sonra açıklanan Ocak ayı enflasyonu %4,84 ile son ayların en yüksek seviyesine ulaştı.
📊 Veriler Arasındaki 5 Katlık Uçurum
Ekonomistlere göre, maaş zammının referans alındığı aylar ile zammın harcanmaya başlandığı ay arasındaki bu 5,5 katlık fark, reel alım gücünde ciddi bir erimeye işaret ediyor.
Konuyla ilgili uzmanlar, “Maaş artışları geçmiş enflasyona göre yapılıyor, ancak vatandaş gelecekteki (o anki) enflasyonla yaşıyor. Ocak ayındaki bu %4,84’lük artış, alınan zammın önemli bir kısmının daha ilk aydan erimesi anlamına geliyor” yorumunda bulunuyor.
🔍 “Baz Etkisi” mi, Fiyatlama Davranışı mı?
Ocak aylarında dönemsel olarak enflasyonun yüksek çıkması (“yılbaşı zamları”, “yeniden değerleme oranları” vb. nedeniyle) beklenen bir durum olsa da, Kasım ve Aralık aylarındaki yatay seyrin ardından gelen bu dikey yükseliş dikkat çekici.
Vatandaşlar sosyal medyada, maaş artış dönemlerinde enflasyonun düşük açıklanıp, artış sonrası yükselmesini eleştirirken; veriler arasındaki bu tezatlık, maaşların enflasyon karşısındaki koruyuculuğunu tartışmaya açtı.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Ocak ayı enflasyonu maaşları nasıl etkiler? Ocak ayı enflasyonunun yüksek çıkması, alınan maaş zammının alım gücü olarak daha hızlı erimesine neden olur. Ayrıca bu oran, Temmuz ayında yapılacak bir sonraki zam için ilk veri olarak kayıtlara geçer.
Enflasyon farkı ne zaman oluşur? Memur ve emekliler için enflasyon farkı, 6 aylık kümülatif enflasyonun, alınan toplu sözleşme zammını aşması durumunda oluşur. Ocak ayının %4,84 çıkması, önümüzdeki aylar için fark oluşma ihtimalini güçlendirir.
