Türkiye’de kamu personel rejiminin omurgasını oluşturan 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, memurların haklarından yükümlülüklerine kadar geniş bir alanı düzenler. Özellikle Kanun’un “Amaç” ve “Temel İlkeler” başlıklı 2. ve 3. maddeleri, devlet memurluğunun felsefesini ortaya koymaktadır. Kamu hizmetlerinin kalitesini belirleyen Sınıflandırma, Kariyer ve Liyakat ilkeleri, memurların güvencesi olarak kabul edilmektedir.
İşte 657 Sayılı Kanun’a göre memuriyetin temel yapı taşları ve hukuki detayları.
Başlıklar
657 Sayılı Kanun’un Amacı Nedir? (Madde 2)
Devlet Memurları Kanunu, kamu hizmetlerini yürüten personelin statüsünü belirleyen temel yasadır. Kanun’un 2. maddesi, yasanın kapsamını net bir şekilde çizer. Buna göre bu kanun; devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanmalarını, ilerleme ve yükselmelerini düzenler.
Ayrıca memurların;
- Ödev, hak ve yükümlülüklerini,
- Sorumluluklarını,
- Aylık ve ödeneklerini,
- Diğer tüm özlük işlerini kapsar.
Önemli Not: İlgili maddede belirtildiği üzere, Kanunda öngörülen yönetmelikler Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulur. Bu durum, idari işleyişin en üst makam tarafından onaylandığını gösterir.
Devlet Memurluğunun 3 Temel İlkesi (Madde 3)
657 Sayılı Kanun’un 3. maddesi, Türk kamu personel rejiminin dayandığı üç temel sütunu (sacayağını) tanımlar. Bu ilkeler, kamu hizmetinin sürekliliği ve güvenliği için hayati önem taşır.
1. Sınıflandırma (Classification) İlkesi
Sınıflandırma ilkesi, kamu hizmetlerinin ve bu hizmetlerde çalışan personelin belirli bir düzene oturtulmasını sağlar. Kanuna göre; devlet kamu hizmetleri görevleri ve bu görevleri yürüten memurlar, görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayrılır.
- Amacı: Her memurun, eğitimine ve yeteneğine uygun alanda (sınıfta) istihdam edilmesini sağlamaktır.
2. Kariyer (Career) İlkesi
Kariyer ilkesi, memuriyetin statik bir görevden ziyade, dinamik bir yolculuk olduğunu vurgular. Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için gerekli bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlanır.
- Amacı: Memurun kendini geliştirmesini teşvik etmek ve tecrübe kazandıkça ödüllendirilmesini sağlamaktır.
3. Liyakat (Merit) İlkesi
Kamu yönetiminin en kritik kavramı olan Liyakat, sistemin adalet terazisidir. Kanun, kamu görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerlemeyi ve görevin sona erdirilmesini tamamen liyakat sistemine dayandırır.
- Amacı: Bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. Yani, göreve girişte veya yükselmede kişisel yakınlıklar değil, “yeterlilik” ve “hak ediş” esas alınır.
Neden Bu İlkeler Önemli?
Uzmanlara göre; Sınıflandırma, iş bölümünü ve uzmanlaşmayı sağlarken; Kariyer, motivasyonu ve kurumsal hafızayı canlı tutar. Liyakat ise devlet mekanizmasına duyulan güvenin teminatıdır. 657 Sayılı Kanun, bu maddelerle memuru keyfi uygulamalardan koruyarak, kamu hizmetinin vatandaşa en iyi şekilde ulaşmasını hedefler.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS / FAQ)
Liyakat sistemi ne demektir? Liyakat, kamu görevlerine girişte ve yükselmede, kişinin yeteneğini, bilgisini ve başarısını tek ölçüt olarak kabul eden sistemdir.
Memurlarda kariyer ilkesi nedir? Memurun, bilgi ve yetişme şartlarına uygun olarak mesleğinde en üst dereceye kadar yükselebilme hakkıdır.
657 sayılı kanun kimleri kapsar? Genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlarda çalışan devlet memurlarını kapsar.
Haber Kaynağı: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=657&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
